لغتنامه، کتاب لغت، قاموس 

اثر مرجع تک‌جلدی یا چندجلدی، حاوی مدخل‌های توضیحی کوتاه برای واژه‌ها و موضوعات مرتبط با یک موضوع یا حوزه‌ٔ خاص پرس‌وجو، که معمولاً به‌صورت الفبایی مرتب شده‌اند. مدخل‌های لغتنامه معمولاً از مدخل‌های مشابه و هم‌موضوع در دایره‌المعارف، کوتاه‌تر هستند، اما به‌کاربردن کلمه‌ٔ «لغتنامه» (dictionary) در عنوان آثاری که شاید بهتر باشد دایره‌المعارف نامیده شوند، امر نامتعارفی نیست (مثل “Dictionary of the Middle Ages” در سیزده جلد).

نیز نگاه کنید به:

biographical dictionary; reverse dictionary

در لغتنامهٔ زبانی، کلمات یک زبان به ترتیب الفبایی، همراه با رسم‌الخط، هجابندی، تلفظ، ریشه‌شناسی، تعریف‌، و کاربرد استاندارد کلمات ذکر شده‌اند. بعضی از لغتنامه‌ها کلمات و عبارات مترادف، متضاد، و اطلاعات مختصر زندگینگاشتی و جاینامه‌ای را نیز شامل می‌شوند. لغتنامه‌ٔ غیرفشرده (unabridged) از نظر تعداد لغات و تعاریف درج‌شده در آن، جامع و فراگیر است. لغتنامه‌ٔ فشرده (abridged) گزیده‌ٔ محدودتری از واژگان، و در هر مدخل اطلاعات کم‌تری را ارائه می‌کند. در لغتنامه‌ٔ تصویری (visual) واژه‌ها دارای تصویر هستند.

نیز نگاه کنید به:

desk dictionary; pocket dictionary

گفته می‌شود که لغتنامه‌ها در واژه‌نامه‌های قدیمی قرن سیزدهم ریشه دارند. لغتنامه‌های زبان انگلیسی (که به کلمات دشوار محدود می‌شدند) اولین بار در قرن هفدهم تدوین شدند. “” اثر «ساموئل جانسون» که در سال ۱۷۵۵ منتشر شد نخستین لغتنامه‌ای بود که با لغتنامه‌های تولیدشده توسط فرهنگستان‌های اروپا دارای انطباق دامنه داشتند. معروف‌ترین نمونه لغتنامهٔ معاصر، “Oxford English Dictionary ” منتشرشده در سال ۱۹۸۹ است که در سال ۱۸۵۷ توسط «‌جامعه‌ٔ لغت‌شناسی‌» طراحی شد. بعضی از لغتنامه‌های زبان انگلیسی به واژگان تخصصی محدود می‌شوند. در کتابخانه‌ها، حداقل یک لغتنامه‌ٔ چاپی بزرگ، معمولاً به‌صورت گشوده، بر روی پایه‌ٔ لغتنامه قرار دارد. ویراست‌های کوچک‌تر و قابل‌حمل در قفسه‌های بخش مرجع چیده می‌شوند.

کوته‌نوشت:

dict.

مقایسه کنید با:

concordance; thesaurus

نیز نگاه کنید به:

lexicography; polyglot dictionary; reverse dictionary; rhyming dictionary

لغتنامه‌ٔ حاضر، مثالی است از یک لغتنامه‌ٔ الکترونیکی.