سواد حق تکثیر

«سکر» و «موریسن» (Secker and Morrison: 2016, p.211) سواد حق تکثیر (copyright literacy) را اینگونه تعریف کرده‌اند: «کسب و ابراز دانش، مهارت‌ها و رفتارهای مناسب به‌منظور تأمین امکان خلق و  استفادۀ اخلاقی از مواد دارای حق تکثیر.» حق تکثیر سنتاً و اساساً برای کتابخانه‌ها موضوعی در قلمرو حاکمیت یا تابعیت اطلاعات بوده است- حفاظت از یک مؤسسه در برابر ادعاهای تخلف از راه قفل کردن فرایندها و روندها. اما سواد حق تکثیر (یا آموزش حق تکثیر) وجهی با اهمیت فزاینده در حوزۀ سواد اطلاعاتی است. این اصطلاح نخستین بار در سال ۲۰۱۲ در بلغارستان توسط «تانیا تودورووا» (Tania Todorova) مورد استفاده قرار گرفت که پیمایشی را در بارۀ سطح دانش و درک کتابداران از حق تکثیر انجام داد و نام آن را «سواد حق تکثیر» گذاشت. این پیمایش متعاقباً در ۱۴ کشور انجام شد و نیاز به آگاهی بیشتر از مباحث حق تکثیر در حرفۀ کتابداری را آشکار ساخت. از آن تاریخ، و با گسترش این پیمایش به کشورهای دیگر- مهم‌تر از همه بریتانیا، پژوهشگران کوشیده‌اند تعریف دقیق‌تری از این اصطلاح ارائه دهند. این امر روشن ساخته است که سواد حق تکثیر تنها به معنای برهم‌انباشتن دانستنی‌های مربوط به حق تکثیر نیست؛ بلکه مهارت‌ها و رفتارهای همایند عملی را که موجب به‌کارگیری اثربخش آن مطالب می‌گردد را نیز دربرمی‌گیرد. کتابداران و متخصصان حق تکثیر به عنوان آموزشگر، تسهیلگر، و الگو، نقش اصلی را برای دیگران ایفا می‌کنند. در بررسی...

بیشتر بخوانید

سواد داده‌ای

سواد داده‌ای عبارت است از توانایی کشف، ارزیابی، و ارائۀ اطلاعات. همانند سواد اطلاعاتی، سواد داده‌ای مبتنی است بر دانستن محل یافتن اطلاعات، تفکر انتقادی در بارۀ اطلاعات، و توانایی انتقال دانش. کشف دانستن این که چه نوع داده‌هایی وجود دارند، کجا باید به دنبالشان گشت، و چگونه باید به آن‌ها دسترسی یافت. داده‌ها شکل‌های فراوانی دارند و فقط به شکل عدد نیستند. آیا به داده‌های کمی (عددی) نیاز دارید یا کیفی (غیرعددی)؟ آیا این داده‌ها را در نظر دارید خلق کنید (داده‌های اولیه) یا مورد استفادۀ مجدد قرار دهید (داده‌های ثانویه)؟ داده‌ها از منابع رسمی (دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی) هستند؟ خرد (کوچک) هستند یا کلان (بزرگ)؟ لازم است در زمان‌ها و/یا مکان‌ها یا گروه‌های مختلف، قابل مقایسه باشند؟ فقط در یک مرکز تخصصی داده‌ای یا آرشیو موجودند؟ آیا کنترل دسترسی یا شرایط استفاده‌ای که تعیین کند چه کسی می‌تواند آن داده‌ها را به دست آورد و با آن‌ها چکار می‌تواند بکند، وجود دارد؟ ارزیابی عبارت است از توانایی قضاوت در این باره که آیا داده‌ها، مربوط و دارای کیفیت مناسب هستند یا خیر. مثلاً دانستن نحوۀ اندازه‌گیری چیزی و این که آیا اندازه‌گیری بجا است یا خیر؛ دقت در اندازۀ اعداد موردنظر، بویژه وقتی که به تغییر در مقادیر و احتمالات مربوط باشند؛ و پرهیز از انباشتگی بر اثر وفور الگوها یا موارد نامعمول که ممکن است صرفاً به دلیل تصادفیا خطا در اندازه‌گیری باشد. ارائه بدون راه‌هایی برای...

بیشتر بخوانید

سواد وبی

بنا بر تعریف «بنیاد موزیلا» (Mozilla Foundation) سواد وبی به «مهارت‌ها و قابلیت‌های موردنیاز برای خواندن، نوشتن، و مشارکت در وب» مربوط می‌شود (Mozilla, 2015). «بنیاد موزیلا» وبسایتی اختصاصی برای مهارت‌های سواد وبی دارد. این مهارت‌ها به پنج رسته تقسیم می‌شوند: کشف- خواندن وب ساخت- نوشتن وب اتصال- مشارکت در وب سواد اطلاعاتی پیوند مستقیم با رستۀ «کشف» دارد. منبع: https://infolit.org.uk/definitions-models (اسفند...

بیشتر بخوانید

فراسواد

«ماکی» () و «جاکوبسن» () در سال ۲۰۱۴ در کتاب خود با عنوان «فراسواد: باز-ابداع سواد اطلاعاتی برای توانبخشی به یادگیرندگان» بیان می‌کنند که سواد اطلاعاتی را باید با عنوان «فراسواد» بازتعریف کرد تا عناصر سواد دیجیتالی و رسانه‌ای، و نیز طیفی از دیگر عناصر را دربربگیرد. در انجام این کار، افراد می‌توانند «تولید، مشارکت، و همرسانی» اطلاعات، و نیز درک مهارت‌های سنتی‌تر سواد اطلاعاتی را یاد...

بیشتر بخوانید

سواد رسانه‌ای

«سازمان آموزشی، علمی، و فرهنگی ملل متحد» (یونسکو) سواد رسانه‌ای را در وبسایت اختصاصی آن تعریف کرده که موارد زیر را دربرمی‌گیرد: درک نقش و کارکردهای رسانه در جوامع مردمسالار؛ درک شرایطی که در آن، رسانه‌ها می‌توانند کارکرد خود را به انجام برسانند؛ ارزیابی انتقادی محتوای رسانه‌ای؛ بهره‌گیری از رسانه برای ابراز آرای خود و مشارکت دموکراتیک؛ بررسی مهارت‌های موردنیاز (ازجمله مهارت‌های فاوا) برای تولید محتوای کاربرساخته. ارزیابی انتقادی و بررسی مهارت‌ها پیوند مستقیم با مجموعه مهارت‌های سواد اطلاعاتی دارند و در بافتاری گسترده‌تر، یونسکو تعریف و مدلی برای سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی ارائه می‌دهد. «وزارت ارتباطات» راهبردی برای سواد رسانه‌ای تدوین کرده و برای تمرکز بر نیازهای کنونی و آتی همۀ اعضای جامعه در امر سواد رسانه‌ای با ذینفعان کار خواهد کرد. تعریف آفکام از سواد رسانه‌ای عبارت است از «توانایی دسترسی، درک، و برقراری ارتباطات در بافتارهای گوناگون». منبع: https://infolit.org.uk/definitions-models (اسفند...

بیشتر بخوانید
  • 1
  • 2
Download Premium Magento Themes Free | download premium wordpress themes free | giay nam dep | giay luoi nam | giay nam cong so | giay cao got nu | giay the thao nu